Van thủy lực lắp sai chiều có sao không? Những lỗi thường gặp khi đấu đường dầu

Trong hệ thống thủy lực, mỗi cửa dầu trên van thường có chức năng riêng. Các ký hiệu P, T, A, B hoặc những cửa pilot, drain không thể tùy ý đấu đổi cho nhau. Vì vậy, lắp sai chiều hoặc đấu nhầm đường dầu trên van thủy lực có thể khiến van hoạt động sai, cơ cấu chấp hành không làm việc hoặc tạo ra áp suất bất thường trong hệ thống.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau với mọi loại van. Có trường hợp hệ thống chỉ hoạt động không đúng chức năng, nhưng cũng có trường hợp việc đấu sai làm tăng áp suất tại vị trí không phù hợp hoặc ảnh hưởng đến các bộ phận bên trong. Vì vậy cần xác định đúng loại van, ký hiệu cửa dầu và sơ đồ mạch trước khi lắp đặt.

Van thủy lực có lắp ngược chiều được không?

Không nên mặc định van thủy lực có thể lắp theo cả hai chiều.

Khả năng dòng dầu đi qua van phụ thuộc vào cấu tạo và chức năng của từng loại.

Ví dụ, van một chiều được thiết kế để cho dầu đi theo một hướng và hạn chế dòng chảy theo hướng ngược lại. Nếu lắp ngược, chức năng của van cũng bị đảo ngược so với yêu cầu của mạch.

Van điều khiển áp suất, van điều chỉnh lưu lượng và nhiều loại van khác cũng có đường vào, đường ra hoặc cách bố trí cửa dầu theo thiết kế riêng.

Đối với van phân phối, vấn đề thường không đơn giản là quay ngược thân van mà là đấu đúng các cửa P, T, A và B theo sơ đồ.

Vì vậy trước khi lắp cần kiểm tra ký hiệu trên thân van, sơ đồ thủy lực và tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.

Các ký hiệu P, T, A và B trên van có ý nghĩa gì?

Trên nhiều van phân phối thủy lực có thể gặp các ký hiệu:

P: đường dầu áp suất từ bơm.

T: đường dầu hồi về thùng.

A và B: các đường làm việc kết nối với cơ cấu chấp hành.

Ví dụ với xi lanh hai chiều, ở một trạng thái của van:

P có thể nối với A.

B có thể nối với T.

Khi van chuyển trạng thái:

P có thể nối với B.

A có thể nối với T.

Nhờ thay đổi các đường kết nối này, van điều khiển hướng chuyển động của xi lanh.

Nếu đấu nhầm các cửa dầu, trạng thái thực tế của hệ thống có thể khác với thiết kế ban đầu.

Điều gì xảy ra khi đấu nhầm P và T?

P và T thực hiện hai nhiệm vụ khác nhau.

P thường nhận dầu áp suất từ bơm, trong khi T là đường dầu hồi về thùng.

Nếu đấu nhầm hai cửa này, dầu áp suất có thể đi vào phía vốn được thiết kế làm đường hồi.

Ảnh hưởng cụ thể phụ thuộc vào cấu tạo của van.

Van có thể:

Không chuyển trạng thái đúng.

Hoạt động khác với sơ đồ.

Xuất hiện áp suất tại vị trí không phù hợp.

Tăng rò rỉ.

Cơ cấu bên trong hoạt động không ổn định.

Trong một số thiết kế, áp suất cho phép tại cửa T thấp hơn đáng kể so với cửa P. Vì vậy không nên cho rằng P và T có thể đổi vị trí cho nhau chỉ vì các đầu nối có cùng kích thước.

Đấu nhầm A và B có làm hỏng van không?

Đấu đổi A và B thường tạo ra ảnh hưởng khác với đấu nhầm P và T.

A và B thường là hai cửa làm việc nối với hai phía của xi lanh hoặc hai đường của motor.

Nếu đổi A và B, cơ cấu chấp hành có thể chuyển động theo chiều ngược với điều khiển dự kiến.

Ví dụ, khi người vận hành ra lệnh cho xi lanh tiến nhưng xi lanh lại lùi.

Trong một mạch đơn giản, việc đổi A và B có thể chủ yếu làm đảo chiều hoạt động. Tuy nhiên, với những mạch có van khóa tải, van một chiều có điều khiển, tiết lưu hoặc các phần tử khác được bố trí theo từng nhánh, ảnh hưởng có thể phức tạp hơn.

Vì vậy không nên tự ý đổi A và B khi chưa kiểm tra toàn bộ sơ đồ mạch.

Lắp ngược van một chiều ảnh hưởng như thế nào?

Van một chiều là loại van đặc biệt cần chú ý đến hướng dòng chảy.

Van cho phép dầu đi theo chiều thiết kế khi áp suất tạo đủ lực mở cơ cấu bên trong. Khi dầu có xu hướng đi theo chiều ngược lại, cơ cấu đóng sẽ hạn chế dòng chảy.

Nếu van được lắp ngược, hướng cho phép và hướng bị chặn cũng thay đổi.

Hệ thống có thể xuất hiện:

Dầu không đến được cơ cấu chấp hành.

Dầu không thể hồi theo đường yêu cầu.

Xi lanh không chuyển động.

Một nhánh của hệ thống bị khóa.

Hoạt động của mạch khác hoàn toàn so với thiết kế.

Vì vậy cần xác định chiều dòng dầu theo ký hiệu hoặc tài liệu của van trước khi lắp.

Lắp sai chiều van tiết lưu có ảnh hưởng không?

Điều này phụ thuộc vào loại van.

Một tiết lưu đơn giản có thể có đặc tính khác với van tiết lưu một chiều.

Van tiết lưu một chiều kết hợp chức năng điều chỉnh lưu lượng theo một hướng và cho dòng dầu đi theo đặc tính khác ở chiều ngược lại.

Nếu lắp ngược, chiều được điều chỉnh và chiều dòng dầu tự do có thể bị đảo.

Khi đó xi lanh có thể bị điều chỉnh tốc độ ở hành trình không mong muốn hoặc cách kiểm soát chuyển động của tải bị thay đổi.

Do đó cần phân biệt rõ van tiết lưu thông thường và van tiết lưu một chiều trước khi xác định hướng lắp.

Đấu sai đường dầu có làm xi lanh chạy ngược không?

Có thể.

Một nguyên nhân phổ biến là hai đường A và B được đấu ngược so với thiết kế.

Khi đó trạng thái điều khiển của van vẫn thay đổi bình thường nhưng dầu được đưa vào phía đối diện của xi lanh.

Kết quả là hướng chuyển động thực tế ngược với hướng người vận hành mong muốn.

Tuy nhiên, trước khi đổi lại hai đường A và B cần kiểm tra sơ đồ của toàn bộ mạch.

Nếu trên A hoặc B còn có các van điều khiển khác, việc đổi đường có thể làm thay đổi chức năng của những thiết bị này.

Đấu sai đường T có nguy hiểm không?

Đường T thường đưa dầu hồi về thùng và cần được bố trí phù hợp với lưu lượng cũng như giới hạn áp suất của thiết bị.

Nếu đường T bị đấu sai, bị chặn hoặc nối vào vị trí có áp suất không phù hợp, áp suất hồi có thể tăng.

Khi đó hệ thống có thể xuất hiện:

Xi lanh chạy chậm.

Van hoạt động không ổn định.

Áp suất ngược tăng.

Dầu nóng.

Rò rỉ tăng.

Một số cơ cấu pilot hoặc drain bị ảnh hưởng.

Mức áp suất T cho phép phụ thuộc vào từng loại van. Không nên áp dụng một giới hạn chung cho mọi thiết bị.

Đấu nhầm đường pilot ảnh hưởng như thế nào?

Một số van không chỉ sử dụng P, T, A và B mà còn có đường pilot riêng.

Áp suất pilot được sử dụng để tác động lên cơ cấu điều khiển của van.

Nếu đường pilot bị đấu sai, van có thể:

Không chuyển trạng thái.

Chuyển trạng thái chậm.

Không mở hoàn toàn.

Hoạt động không ổn định.

Chuyển trạng thái ở điều kiện không mong muốn.

Khi làm việc với van điều khiển bằng pilot, cần xác định rõ pilot được lấy từ bên trong hay từ nguồn bên ngoài và cách bố trí đường xả theo thiết kế của van.

Đường drain có thể đấu tùy ý về T không?

Không nên mặc định như vậy.

Một số van có đường drain riêng để đưa dầu rò hoặc dầu từ khoang điều khiển về thùng.

Tùy nhà sản xuất, đường này có thể được ký hiệu bằng L, Y hoặc ký hiệu khác.

Một số thiết bị yêu cầu áp suất trên đường drain thấp. Nếu nối đường drain vào một đường T đang có áp suất ngược cao, hoạt động của van có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy cần kiểm tra sơ đồ và tài liệu kỹ thuật trước khi nối chung drain với đường hồi chính.

Điều này đặc biệt quan trọng với những van có hệ thống pilot, van tỷ lệ, van servo hoặc các thiết bị có yêu cầu điều khiển chính xác.

Những lỗi thường gặp khi đấu đường dầu thủy lực

Ngoài việc lắp ngược van, nhiều lỗi có thể xuất hiện trong quá trình lắp đặt.

Một số lỗi thường gặp gồm:

Đấu nhầm P và T.

Đấu ngược A và B.

Lắp ngược chiều van một chiều.

Lắp ngược van tiết lưu một chiều.

Đấu sai đường pilot.

Đấu sai đường drain.

Bịt nhầm một cửa cần thoát dầu.

Nối đường hồi vào vị trí có áp suất cao.

Sử dụng đường ống không phù hợp với lưu lượng.

Ống bị gập hoặc bóp sau khi lắp.

Đầu nối sai kích thước hoặc làm giảm tiết diện dòng chảy.

Các lỗi này có thể tạo ra triệu chứng giống lỗi van. Vì vậy khi van mới lắp nhưng hệ thống không hoạt động đúng, cần kiểm tra cách đấu đường dầu trước khi kết luận van bị hỏng.

Làm thế nào nhận biết van đang được đấu sai?

Biểu hiện phụ thuộc vào vị trí đấu sai.

Có thể nghi ngờ lỗi lắp đặt khi:

Van vừa được thay hoặc lắp mới nhưng hệ thống không hoạt động.

Xi lanh chạy ngược hướng điều khiển.

Xi lanh chỉ chạy được một chiều.

Motor quay ngược.

Van không chuyển trạng thái.

Áp suất tăng bất thường.

Đường hồi có áp suất cao.

Dầu nóng nhanh sau khi vận hành.

Hệ thống hoạt động bình thường trước khi tháo van nhưng phát sinh lỗi ngay sau khi lắp lại.

Trong trường hợp này, kiểm tra sơ đồ và các đường dầu thường hợp lý hơn việc tháo van để sửa ngay.

Cách kiểm tra khi nghi ngờ đấu sai đường dầu

Trước tiên cần xác định chính xác loại van đang sử dụng.

Sau đó kiểm tra ký hiệu trên thân van hoặc mặt đế.

Xác định:

P đang nối về đâu?

T đang nối về đâu?

A và B đang nối với vị trí nào?

Van có đường pilot riêng không?

Van có đường drain riêng không?

Chiều dòng chảy được nhà sản xuất quy định như thế nào?

Tiếp theo đối chiếu cách đấu thực tế với sơ đồ thủy lực của hệ thống.

Nếu cần đo áp suất, nên xác định rõ vị trí đo và giới hạn của thiết bị trước khi vận hành.

Không nên thử đổi ngẫu nhiên các đường dầu để tìm cách làm cho hệ thống hoạt động vì có thể đưa áp suất cao vào một cửa không được thiết kế cho điều kiện đó.

Có nên đổi đường A và B khi xi lanh chạy ngược không?

Không nên đổi ngay khi chưa xác định nguyên nhân.

Nếu mạch chỉ gồm van phân phối và xi lanh đơn giản, A và B đấu ngược có thể là nguyên nhân trực tiếp làm xi lanh chạy ngược.

Nhưng trong hệ thống thực tế, trên các đường A và B có thể còn có:

Van một chiều.

Van tiết lưu.

Van cân bằng.

Van khóa tải.

Cảm biến.

Các phần tử điều khiển khác.

Khi đó việc đổi A và B có thể làm thay đổi chức năng của cả nhánh mạch.

Cách phù hợp là kiểm tra sơ đồ trước, sau đó sửa đúng vị trí đấu sai.

Làm thế nào hạn chế lỗi khi lắp van thủy lực?

Trước khi tháo van cũ, nên ghi nhận vị trí các đường dầu nếu điều kiện cho phép.

Khi lắp van mới cần:

Xác định đúng mã và chức năng của van.

Kiểm tra ký hiệu P, T, A và B.

Kiểm tra chiều dòng chảy.

Đối chiếu sơ đồ mặt đế nếu sử dụng van lắp đế.

Xác định đường pilot và drain nếu có.

Không dựa riêng vào kích thước ren để xác định chức năng cửa dầu.

Không tự ý đổi các đường dầu để thử.

Kiểm tra đường ống sau khi lắp để tránh gập hoặc bóp.

Chạy thử trong điều kiện kiểm soát và theo dõi áp suất nếu hệ thống yêu cầu.

Đối với hệ thống phức tạp, nên sử dụng sơ đồ thủy lực và tài liệu kỹ thuật của đúng model van thay vì lắp theo kinh nghiệm.

Kết luận

Van thủy lực không nên được lắp hoặc đấu đường dầu chỉ dựa vào kích thước đầu nối. P, T, A, B, pilot và drain có chức năng khác nhau và cách bố trí phụ thuộc vào cấu tạo của từng loại van.

Đấu nhầm P và T có thể tạo áp suất tại vị trí không phù hợp, trong khi đổi A và B thường làm thay đổi hướng hoạt động của cơ cấu chấp hành. Lắp ngược van một chiều, van tiết lưu một chiều hoặc đấu sai pilot và drain cũng có thể khiến hệ thống hoạt động không đúng thiết kế.

Khi van vừa được lắp nhưng hệ thống xuất hiện bất thường, nên kiểm tra ký hiệu cửa dầu, chiều lắp và sơ đồ mạch trước khi kết luận van bị hỏng.

Khi cần lựa chọn hoặc thay thế thiết bị, có thể xem các loại van thủy lực theo đúng chức năng của mạch, sau đó đối chiếu sơ đồ, áp suất, lưu lượng và phương pháp lắp của từng sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp về lắp đặt và đấu đường dầu van thủy lực